các bệnh hô hấp thường gặp
LƯỢT TRUY CẬP
Trực tuyến76
Lượt truy cập hôm nay1'250
Tổng lượt truy cập1'231'481
  Chi tiết bài viết  
Chủ Nhật, 30/10/2016

Ngủ ngáy - Bình thường hay bệnh lý

“Đàn ông ngủ ai mà chẳng ngáy !” là nhận định dễ nghe được từ cửa miệng nhiều người. Mà thực sự, rất nhiều người ngáy rất to, không cho ai ngủ cả, vẫn sống rất khỏe, rất thọ. Tuy nhiên ngáy lại có thể là biểu hiện ban đầu của một sát thủ thầm lặng – hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.

            Hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ xuất hiện là do đường thở trên bao gồm vùng lưỡi, họng, cổ bị xẹp lại trong khi ngủ làm luồng không khí thở ra, hít vào bị tắc nghẽn. Chính sự tắc nghẽn này làm luồng không khí đi ra vào phổi đi ngang qua vùng cổ họng, lưỡi cọ sát mạnh vào thành họng, lưỡi gà và tạo thành tiếng ngáy. Tuy nhiên khi mà đường thở trên hẹp đến 50% hội chứng giảm thở xuất hiện, và hẹp trên 90% thì hội chứng ngưng thở xuất hiện. Đó là khi không khí không thể đi ra vào phổi được nữa. Hậu quả là phổi không đủ oxy để trao đổi, khí carbonic không được tống ra ngoài. Máu sẽ bị giảm oxy và tăng carbonic lên cao, đến lượt nó, tim mạch bị kích thích, tim đập nhanh hơn, huyết áp tăng vọt. Não cũng bị ở trong tình trạng thiếu oxy, buộc lòng phải thức tỉnh trở lại để cố gắng hít vào. Cứ như thế giấc ngủ của người bị hội chứng ngưng và giảm thở tắc nghẽn khi ngủ không được trọn vẹn, hệ thống tim mạch luôn ở trong tình trạng báo động. Nếu không được chẩn đoán, phát hiện sớm, hàng loạt tai biến sẽ xảy ra.

Hình ảnh ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ

            Thống kê cho thấy, hội chứng ngưng, giảm thở tắc nghẽn khi ngủ là yếu tố nguy cơ quan trọng gây đột tử trong lúc ngủ, tăng huyết áp, thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim, tăng đường huyết, rối loạn chuyển hóa, bất lực. Hội chứng ngưng, giảm thở tắc nghẽn lúc ngủ là nguyên nhân quan trọng làm giảm chất lượng giấc ngủ ban đêm và suy giảm năng suất làm việc ban ngày bao gồm việc học tập, lao động, tăng tỷ lệ tai nạn giao thông, tăng tỷ lệ tai nạn nghề nghiệp khi đang vận hành máy móc trong tình trạng buồn ngủ.

            Tiến bộ của khoa học kỹ thuật ngày nay cho phép chẩn đoán và điều trị hội chứng ngưng, giảm thở tắc nghẽn khi ngủ rất thuận lợi và hiệu quả. Người có hai trong các triệu chứng: ngáy ban đêm, buồn ngủ ban ngày, tăng huyết áp, ngưng thở khi đang ngủ cần phải đến trung tâm điều trị bệnh hô hấp để được tầm soát bằng máy đa ký hô hấp. Máy đa ký hô hấp rất nhỏ gọn, không xâm lấn (không gây chảy máu), đặc biệt có thể đo trực tiếp tại nhà người bệnh, người bệnh ngủ chung với máy đến sáng hôm sau sẽ có kết quả về mức độ nặng của hội chứng ngưng, giảm thở khi ngủ. Những trường hợp phức tạp hơn ví dụ hội chứng ngưng thở tắc nghẽn mức độ nhẹ hơn, kết hợp thêm những rối loạn giấc ngủ khác như hội chứng chân không yên (chân, tay cử động liên tục trong giấc ngủ), bệnh nhân sẽ được cho làm thă dò đa ký giấc ngủ, máy này cho phép đo được cả điện não trong giấc ngủ, các cử động của chân tay bất thường trong lúc ngủ, người bệnh được theo dõi liên tục trong đêm bằng máy quay hình hồng ngoại. Máy đa ký giấc ngủ được đặt tại phòng thí nghiệm giấc ngủ, nên người bệnh không thể ngủ ở nhà mà phải ngủ tại phòng thí nghiệm giấc ngủ, mặc dù  chi phí cao hơn, nhưng chẩn đoán kỹ hơn, nhạy cảm hơn đa ký hô hấp.

            Điều trị hội chứng ngưng thở, giảm thở tắc nghẽn khi ngủ hiện nay thông qua sử dụng máy thở không xâm lấn khi ngủ, được gọi là máy thở không xâm lấn áp lực dương liên tục CPAP. Những loại máy mới hiện đại có kích thước nhỏ gọn như một đài radio nhỏ, rất êm không tạo tiếng động, sẽ giúp người bệnh ngủ ngon, chất lượng giấc ngủ và chất lượng cuộc sống tăng cao. Điều quan trọng hơn nữa là người mắc hội chứng ngưng giảm thở khi ngủ sẽ tránh được các nguy cơ về sức khỏe như là đột tử, tăng huyết áp, nhồi máu, thiếu máu cơ tim gây ra bởi hội chứng này. 

TS.BS. Lê Khắc Bảo

Giảng viên bộ môn Nội Đại Học Y Dược- Tổng thư ký hội hô hấp TPHCM

Cố vấn chuyên môn trung tâm điều trị bệnh hô hấp Phổi Việt