các bệnh hô hấp thường gặp
LƯỢT TRUY CẬP
Trực tuyến78
Lượt truy cập hôm nay150
Tổng lượt truy cập1'225'170

 

Rối loạn giấc ngủ

Nếu bạn thức rất nhiều vào ban đêm hoặc thường xuyên ngủ thiếp đi trong ngày, bạn có thể có vấn đề về rối loạn giấc ngủ . Một loạt các rối loạn giấc ngủ có thể gây ra các triệu chứng tương tự, chẳng hạn như buồn ngủ quá mức ban ngày . Nếu bạn nghi ngờ mình bị rối loạn giấc ngủ , điều quan trọng là phải đến tư vấn bác sĩ chuyên gia về giấc ngủ.

Một chuyên gia giấc ngủ có thể giúp xác định không chỉ nguồn gốc và mức độ nghiêm trọng của vấn đề giấc ngủ mà còn có thể đề nghị phương pháp điều trị có thể giúp bạn có được giấc ngủ tốt hơn. Bài viết dưới đây giúp bạn có thể phân biệt giữa các rối loạn giấc ngủ bình thường và ba loại rối loạn giấc ngủ lâm sàng cần điều trị.

Chúng ta sẽ đi vào chi tiết các dạng rối loạn giấc ngủ sau:

Mất ngủ

Trung bình một đêm, 30 đển 40 triệu người Mỹ gặp khó khăn trong việc đi vào giấc ngủ, hoặc thức dậy sớm hơn họ muốn và không thể quay lại giấc ngủ. Đây là những triệu chứng chính của mất ngủ, dạng phổ biến nhất của rối loạn giấc ngủ. Mặc dù nhiều người bị chứng mất ngủ có thể chấp nhận các triệu chứng của mình và xem như là một phần của cuộc sống, giấc ngủ kém chất lượng có một số hệ lụy. Nghiên cứu cho thấy rằng những người bị mất ngủ dễ bị trầm cảm, bị thiếu tập trung, và dễ gây tai nạn.
Nhiều người đã trải qua những khoảng thời gian bị mất ngủ tạm thời, do căng thẳng hoặc thay đổi môi trường, chẳng hạn như mất việc làm hoặc bị thay đổi đồng hồ sinh học cơ thể. May mắn thay, đối với hầu hết mọi người, giấc ngủ gián đoạn chỉ kéo dài một vài đêm. Nhưng trong một số trường hợp, việc gián đoạn giấc ngủ kéo dài và phát triển thành bệnh mà các chuyên gia gọi là mất ngủ mãn tính


Nguyên nhân của mất ngủ mãn tính

Mất ngủ mãn tính thường là kết quả từ thói quen ngủ kém, chẳng hạn như thói quen làm việc quá nhiều về đêm, hoặc uống quá nhiều rượu hay chất kích thích gần giờ đi ngủ. Một số loại thuốc, như thuốc chống trầm cảm, steroid, và dị ứng và các sản phẩm lạnh cũng có thể gây ra mất ngủ.

Đối với nhiều người, mất ngủ là do vấn đề rối loạn trầm cảm lo âu quá mức hoặc tình trạng sức khỏe kém, chẳng hạn như viêm khớp, hoặc mắc bệnh đường hô hấp như hen suyễn.

Khi không phải nguyên nhân về môi trường, tâm thần hay sức khỏe, các chuyên gia nghi ngờ rằng có một thành phần não  nào đó hoạt động quá mức trong một thời gian dài tạo ra một tín hiệu cảnh báo hoạt động quá mức đòi hỏi phải được nghỉ ngơi

Điều trị

Đo đa ký giấc ngủ qua đêm giúp đánh giá chất lượng giấc ngủ qua đó giúp các bác sĩ xác định nguyên nhân gốc rễ của rối loạn giấc ngủ.
Trong nhiều trường hợp, giải quyết các vấn đề về sức khỏe hoặc thay đổi điều kiện ngoai cảnh có thể là xem là cách tiếp cận tốt nhất để làm giảm các triệu chứng của chứng mất ngủ. Nếu các yếu tố trên chưa giải quyết được vấn đề, các phương pháp điều trị khác sẽ được sử dụng bao gồm:

  • Điều trị hành vi
  • Cải thiện thói quen ngủ, còn gọi là giấc ngủ vệ sinh, bao gồm tuân thủ giờ ngủ và giờ thức đều đặn (bao gồm cả ngày cuối tuần), đảm bảo môi trường thuận lợi để ngủ, và tránh giấc ngủ ngắn vào ban ngày và từ bỏ những thói quen khác có thể can thiệp giấc ngủ như cà phê, tập thể dục gần giờ ngủ
  • Tập vật lý trị liệu loại bỏ căng thẳng và lo âu làm bạn thức giấc giữa đêm
  • Thiền định giúp giảm căng thẳng và giúp bạn nghỉ ngơi tốt hơn
  • Sử dụng thuốc an thần theo toa

Buồn ngủ quá mức vào ban ngày (EDS)

Cũng không có gì lạ nếu đôi khi giữa ban ngày bạn lại phải để tranh đấu để giành lại sự tỉnh táo. Tuy nhiên, đột nhiên rơi vào giấc ngủ khi đang làm việc hoặc trong khi lái xe là không bình thường và có thể cực kỳ nguy hiểm. Buồn ngủ ban ngày quá mức (EDS) là một triệu chứng có thể được nhìn thấy trong một số dạng của rối loạn giấc ngủ như ngừng thở khi ngủ, chứng ngủ rũ, và chuyển động chân tay rối loạn tuần hoàn.
 

Ngừng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA)

Xảy ra khi các cơ ở mặt sau cổ họng thư giãn quá nhiều làm cho đường thở bị chặn lai hoàn toàn hoặc không hoàn toàn nhiều lần trong một đêm của giấc ngủ, gây thức giấc liên tục.. Đối với người bị OSA mức độ nặng, điều này có thể xảy ra hàng trăm lần mỗi đêm, làm gián đoạn hơi thở trong 30 giây hoặc nhiều hơn trong mỗi trường hợp.

Kết quả là họ phải thức dậy nhiều lần để giành lại quyền kiểm soát cơ họng và mở lại đường thở. Một điều đáng ngạc nhiên, mặc dù bị hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm lần thức giấc một đêm, hầu hết những người bị  OSA không có hồi ức của những sự kiện này. Trong thực tế, bằng chứng duy nhất của tình trạng nghiêm trọng này là mệt mỏi vào ban ngày và người ngủ chung giường than là nghe tiếng ngáy quá lớn

Một trong những yếu tố nguy cơ cao nhất đối với OSA là béo phì. Điều này là do cơ thể tăng trọng quá mức làm tăng số lượng của các mô trong cổ họng và do đó nhiều khả năng gây ra  tắc nghẽn đường thở. Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm những đặc điểm di truyền, chẳng hạn như kích thước hàm nhỏ, cũng như các yếu tố hành vi như sử dụng rượu trước khi đi ngủ.

OSA là một tình trạng nghiêm trọng có thể dẫn đến cao huyết áp, bệnh tim, và các vấn đề về tâm trạng và bộ nhớ. Như vậy, những người nghi ngờ họ có thể có OSA nên tham khảo ý kiến ​​bác sĩ để giới thiệu đến một chuyên gia giấc ngủ chỉ định họ đo đa ký giấc ngủ  để đánh giá chất lượng giấc ngủ qua đêm.


Điều trị

  • Giảm cân là bước đầu tiên được yêu cầu để điều trị OSA.
  • Chỉ định bệnh nhân sử dụng liên tục máy thở áp lực dương (CPAP) là cách điều trị tối ưu nhất những trường hợp bị OSA mức độ nặng. Khi ngủ, thiết bị CPAP giữ cho đường thở mở bằng cách tạo áp suất thấp dòng không khí qua mũi và đường hô hấp.
  • Thêm vào đó, đối vơi một số người, ngủ nghiêng sẽ giúp  họ giảm triệu chứng của OSA hơn nhiều so với việc nằm ngửa.
  • Các thiết bị nha khoa, được thiết kế để định vị lại hàm dưới trong để  mở đường thở, phù hợp cho một số người bị OSA mức độ nhẹ đến trung bình.
  • Các lựa chọn điều trị khác bao gồm phẫu thuật hầu họng mở rộng đường thở chỉ áp dụng  được cho một số trường hợp
  • Cho đến nay, không có loại thuốc đã được chứng minh là có hiệu quả trong điều trị OSA.

 

Chứng ngủ rũ

Các đặc điểm chính của chứng ngủ rũ là quá buồn ngủ và không thể kiểm soát nhu cầu cần ngủ trong ngày. Những người bị chứng ngủ rũ rơi vào giấc ngủ lúc nào không hay, bất cứ nơi nào, bất cứ lúc nào. Mặc dù buồn ngủ ban ngày quá mức là phổ biến trong số những người bị chứng ngủ rũ, khởi phát đột ngột của giấc ngủ, hoặc "các cuộc tấn công giấc ngủ," Ảnh hưởng đến khoảng 1 trong 2.000 người, chứng ngủ rũ là một rối loạn hệ thống thần kinh trung ương , làm não có thể điều chỉnh  không đúng cách chu kỳ của giấc ngủ và sự tỉnh táo. Điều này làm cho bệnh nhân không có khả năng tỉnh táo trong thời gian dài, và bản thân giấc ngủ cũng không yên
Các triệu chứng khác bao gồm:

 

Đột ngột mất trương lực cơ

Điều kiện này, được gọi là cataplexy, có thể gây ra một số thay đổi về thể chất, từ bài phát biểu hoàn thành líu nhíu đến điểm yếu của hầu hết các cơ bắp, và có thể kéo dài vài giây đến vài phút. Cataplexy không thể kiểm soát và thường gây ra bởi cảm xúc mãnh liệt, thường là những người tích cực như là tiếng cười hay phấn khích, nhưng đôi khi nỗi sợ hãi bất ngờ, hoặc tức giận. Ví dụ, đầu có thể sụp xuống không thể kiểm soát hoặc đầu gối đột nhiên có thể khụy xuống khi cười. Một số người có trải nghiệm chứng ngủ rũ chỉ có một hoặc hai đợt một năm cataplexy, trong khi những người khác có nhiều hàng ngày.

Giấc ngủ bị tê liệt

Những người có chứng ngủ rũ thường trải nghiệm một sự bất lực tạm thời để di chuyển hoặc nói chuyện trong khi ngủ hoặc khi thức dậy. Các cơn thường ngắn - kéo dài một hoặc hai phút nhưng có thể đáng sợ. Có thể biết về điều kiện và không khó khăn nhớ lại nó sau đó, ngay cả khi đã không kiểm soát được những gì đã xảy ra với

Ảo giác

Những ảo giác, được gọi là ảo giác hypnagogic, có thể xảy ra một cách nhanh chóng vào giấc ngủ REM, khi lần đầu tiên rơi vào giấc ngủ, hoặc khi thức

Điều trị

Để chẩn đoán được chứng ngủ rũ, đôi khi đòi hỏi phải thử nghiệm giấc ngủ ban ngày cũng như giấc ngủ ban đêm. Trong khi chưa có thuốc chữa, chứng ngủ rũ có thể được điều trị với các chất kích thích để giảm buồn ngủ ban ngày và thuốc chống trầm cảm và các thuốc khác để ngăn chặn cataplexy, tê liệt giấc ngủ và ảo giác hypnagogic. Lập kế hoạch những giấc ngủ ngắn ban ngày vào các thời điểm thuận tiện có thể giúp khắc phục các vấn đề gây ra bởi "các cuộc tấn công đột xuất của giấc ngủ."
 

 Hội chứng chân không yên

Ảnh hưởng đến khoảng 34% người lớn trên 60 tuổi. Tình trạng này gây ra đá và co giật không tự nguyện chuyển động của chân và cánh tay, thường lặp đi lặp lại hàng trăm lần trong đêm. Giống như những người bị ngưng thở khi ngủ, người với hội chứng chân không yên thường không biết họ  thức giấc nhiều vào ban đêm trừ khi người ngủ chung giường phát hiện. Trong trường hợp nặng, những vi thức giấc ngắn sau những chuyển động chân quấy rối giấc ngủ quá nhiều và gây chứng buồn ngủ ban ngày quá mức. Hôi chứng này được gọi là rối loạn chu kỳ chuyển động chân tay (PLMD), hay là hội chứng chân không yên và có thể giúp điều trị với các triệu chứng của EDS. Bệnh nhân bị hội chứng chân bồn chồn (một sự thôi thúc không thoải mái khi di chuyển chân) thường có định kỳ cử động chân tay trong khi ngủ.

 

Điu tr

Hội chứng chân không yên thường được điều trị bằng cách sử dụng thuốc đã được chứng minh là hữu ích trong điều trị bệnh Parkinson, rối loạn chuyển động. Trong một số trường hợp, thuốc ngủ có thể được sử dụng để ngăn chặn vi thức giấc gây ra bởi các chuyển động chân tay.